Namibia tonata; olusheno niikwamina ta yi yi momake gaazaazayi: Modestus Amutse
Ominista wiikwankondo, oofambulika niikwamina Modestus Amutse ohela mOvenduka ota nkunkilile oshigwana kutya Namibia oku li moshiponga okukanitha oonkondo dhokupangela iikondo yoonzo oonene moshilongo ngele omahangano gepangelo osho wo aanangeshefa yomoshilongo itaya kutha ko oongaku nokuninga omatokolo ge li mondjila.
Okwa li ta popi poshigongi shomahangano ga yama kepangelo ngoka ge li kohi yuuministeli we, sho ngeyi a li a konenene omwaalu gwaapindiki aakwiilongo tagu indjipala moshikondo shiikwamina, ta ti opwa pumbwa ku kuthwa oonkatu dhomeendelelo ku indjipalekwe ekuthombinga lyaanangeshefa yomoshilongo negwedhelo lyongushu lyiikwamina.
Amutse ota ti aapindiki ya za kiilongo yilwe “otaya longitha ompito kehe taya mono omanga twa kotha”. Ta ti ngele ita pu tulwa omilandu dhokolela notadhi gamenenepo aakwashigwana, iikondo ngaashi yiikwamalusheno osho wo oomina ota yi yi momake gaakwiilongo. Shoka tashi ka ninga oshidhigu okuninga omatokolo ga pamba oondando dhoonzo ndhika.
Okwa li ta tsu omuthindo unene kesimano lyaanduluki yiinima aashona, ta ti moshilongo andola ina mu za we oonzo dhi li molupe wopauntsitwe opo ku totwe oompito dhiilonga, ku humithwekomeho oofaambulika osho wo okugwedhela ongushu kiinima ya longwa moshilongo.
“Omolwashike iikwamina mbika yi na okuza mo moshilongo ngaashi ya shitwa?” ta pula. “
Omolwashike itaa tu totopo oofaambulika ooshona dhokulonga mbika opo sho ta yi zi mo moshilongo osha kwathela wo aakwashigwana oyendji?”
Oshinenenima
Olopota ya monika koNamibian Sun ota yi ulike konyala oongeshefa oonene dhokufula iikwamina omulongo nayimwe dhomoongeshefa omulongo nantano tadhi longo moshilongo, oopelesenda omi-80 nenge dhi vule po, ooyene yadho aakwiilongo. Shika oshili kokule nomalalakano gondungethaneko yomapendulepo gopashigwana ontihamano (NDP6) ndjoka tayi lalakanene andola oopelesenda omi-60 dhoongeshefa dhokufula iikwamina dhi kale momake gaaNamibia okuthika komumvo 2030.
Olopota otayi ulike wo kutya oshikondo shiikwamina ohashi kwathele okukokitha eliko lyoshilongo oopelesenda 13 nosha ta li ka ko onga omuhingi omunene melunduluko lyeliko, okweetapo oompito dhiilonga nomapendulopo giikwafaambulika ongaashi sha thanekwa mo NDP6 (2025–2030).
Ondungethaneko ndjika otayi lalakanene opo twaa kale ashike tatu longo oonzo dhopetameko
ndele tu dhi gwedhele wo ongushu yo aakwashigwana oyendji yakuthe ombinga moshikondo
shika.
Ongaashi Namibian Sun a mono molopota, Namibia onkene sha ndhindhilikwa nokukala shi na iipambuliko iishona moomina dhoshilongo, noompangela opo shi hulithwe po nokwiindjipaleka iipambuliko onkene inaadhi yela. Ota pu pumbwa omukalo ngoka tagu opalele go gwaa tidhile kokule aapindiki.
Okugandja uuyelele waa li mondjila
Amutse okwa totha mo omaupyakadhi ga palamena ewiliko neitulemo.
Okwa tsu omuthindo kutya okunyola oombapila ha ko ta ku ti iilonga, ndele ooshoka tashi longwa sho shene miilonga. Ye ta kunkilile mboka haya gandja omiyalu dhiifundja ta ti yamwe oya lopota iilonga ya longwa oopelesenda 85-95 ihe mokutalela po omahala ngaka ha sho shi li ngaashi sha lopotwa.
“Sho nda thiki pomahala mpoka, opwa li aantu aashona lelalela,” ta ti shika otashi sitha oshigwana uunye notashi kanitha einekelo.
Okwa ti ota ka talela po omahala gi ili nogi ili kohi yuuministeli we, nomatalelopo ngaka otaga ka tseyithwa go gamwe itaga tseyithwa nelalakano opo a mone shili shoka shi li momahala giilonga ndele ha nelalakano okunyana omuntu.
Minista okwa ti aaleli ayehe naya longe neitulemo nokukwathathana ndele ha ku kala taya paathana oombedhi.
“Natu longeleni kumwe, na tu longeni moshili, tseni ongundu onene notuna oshinakugwanithwa oshinene tu na okushilonga,” Amutse ta ti ngaaka, ye ta tsu omuthindo kutya aaleli aawanawa, okulonga nuushili nokulonga iilonga yi iwetikile oyo ehuku lyokutunga eliko lyoshilongo.
Lwahugunina Amutse okwa ti oshigwana nashikale sha inekela iiputudhilo yepangelo mbyoka ya tulwa po nelalakano okuhmithakomeho ekuthombinga lyaanangeshefayomoshilongo miipambele yeliko lyoshilongo shoka tashi vulika ashike uuna aaleli ya ningi omatokolo gomondjila.
Uuna twa longo shomupondo nena, otashi ka ulika ngele aagundjuka Aanamibia nomapipi tage ya otaya ka thigulula tuu eliko lyoshilongo lya kola notaa vulu okwiihumithakomeho nalyo.



Comments
Namibian Sun
No comments have been left on this article