• Home
  • LOCAL NEWS
  • Namibia ita vulu okuhuma komeho keikwatelelo ‘lyeadhimo lyonale olyo alike', Omupresidende a popi

Namibia ita vulu okuhuma komeho keikwatelelo ‘lyeadhimo lyonale olyo alike', Omupresidende a popi

...
Nandi-Ndaitwah okwa pula aaNamibia ya dhiladhile nkene omapipi gokomeho taga ka pangula ndika lyonena.
Omutoolinkundana

Namibia ita vulu okukala a ikwatelela ashike kiizemo yekondjelomanguluko sigo aluhe, osho Omupresidende Netumbo Nandi-Ndaitwah a popi mEtitatu, sho a londodha kutya epipi lyopaife otali ka pangulwa kehumokomeho lyopaliko ndyoka tali ulikwa, ha kondjokonona. 

Sho a popi poshituthi oshiti-60 shEdhimbuluko lyEsiku lyOmapendafule pEhala lyEvululuko lyOmapendafule (Heroes’ Acre), Nandi-Ndaitwah okwa ti oku simaneka mboka ya kondjele emanguluko lyaNamibia otashi pula oshilongo shi tungile kiizemo yomeiyambo lyawo pehala lyokudhimbulukwa ashike omapondolo gonale.

“Itatu vulu okukaleka po onkalo yetu keikwatelelo lyeadhimo lyonale olyo alike. Otatu simaneke ondjokonona momukalo gwu uka uuna tatu tungile kiizemo mbyoka aatetekeli kutse ya pondola oku za meiyambo lyawo,” osho a popi.  

Omapopyo gOmupresidende oge ya sho Namibia a dhimbulukwa omimvo 60 oku za petameko lyekondjelomanguluko momasiku 26 Aaguste 1966 mOmugulugwombashe. 

Nandi-Ndaitwah okwa ti epipi ndyoka lya etitha emanguluko olya manitha iilonga yalyo, e tashi thigi epipi lyopaife li gandje eyamukulo kwaashi tali ningi nemanguluko ndyoka. 

“Emanguluko lyopapolitika nepangelo lyevi lyetu olya monika. Ihe epipi kehe oli na omikundu dhalyo. Omimvo 36 konima yemanguluko, omukundu gwepipi lyetu ogwo gwemanguluko lyopaliko moka twa pumbwa okulongitha oonzo dhetu, aantu niikwaniipangitho, opo tu sile oshipwiyu onkalonawa yetu,” osho a popi. 

“Omapendafule getu gomondjokonona oga gwanitha po iilonga mbyoka ondjokonona ya tulile moshipala shawo. Oga eta emanguluko. Oga eta eipangelo. Oga tula Namibia moonyala dhetu. Epulo ndyoka ondjokonona tayi ka pula kune ngula nena olyo ashike ndika: Otwa ningi po shike nalyo?” 

Okwa tumbula oluhepo, okwaaniilonga, okwaathike pamwe, okwaalonga pandondo, uulingilingi, ondjala nokwaana omagumbo ongo omashongo gopethimbo ndika lyokonima yemanguluko, ta ti "aatondi ye li moshipala shetu kaye na we omakalanyana guukwaita, ihe opo ye li na oyo shili." 

“Omalugodhi ngaka ogo taga pula omukumo gwepipi lyopaife.” 

Nandi-Ndaitwah okwa kwatele oshinakugwanithwa shokukondjitha omashongo ngaka kumwe nelelo lye mwene, moka a ulike Ompangela Ontihamano yEhumokomeho lyOpashigwana (NDP6) onga elomwbelo lyokuhumitha komeho onkalamwenyo yaaNamibia ayehe. 

“Oku pitila momahupilo giiniwe yopaushitwe, etulo lyongushu miikwiipindi, ekoleko lyaagundjuka niitopolwa iheyali yotangotango mbyoka ya yambidhidhwa kaayambidhidhi yetu yomahupilo, otwa pumbwa okutunga ehumokomeho lyomahupilo tali vulu okuhumitha komeho onkalo yiiniwe yaaNamibia.”

Okwa ti oku shi gwanitha po, otashi ka pula egongelo lyiimaliwa momulandu gwopaantu, iilonga yepangelo yopandondo, eyambidhidho lyaaniimuna naanangeshefa, noonkatu dhehumokomeho muunkulungu, muunongononi nomoompangela dhokunduluka nokushita. 

“Shikwawo ishewe kombanda ya ayihe, otwa pumbwa oku kwashilipaleka kutya oonzo noompito dhoshilongo shika otadhi eta esimaneko nehwepopalo lyonkalo yesiku kehe yaakwashigwana yetu.” 

Omapendafule gomonena 

Nandi-Ndaitwah okwa yelitha muule eityo lyuupendafule, moka a lundulula eitulo mo okuza mwaamboka ya kondjele emanguluko oku ya kuunkulungu noonkambadhala dha gwedhwa po mesiku kehe dhoka tadhi ningwa kaaNamibia.

Okwa ulike omuvali omumeme ngoka ha penduka ongula onene opo a longekidhidhe aana ye oosikola manga inaa ya komatala giipindi ye, omuvali omutate ngoka ta humbata oshinakugwanithwa shokusila aana ye oshipwiyu, nosho wo omumwayina omukuluntu ngoka ta yambidhidha neiyambo lyoonkondo dhe opo a kaleke shilandula gwe mosikola. 

“Ye omulongi ngoka ta tindi okweetha omulongwa ngoka e li omunyengwi? Ye omupangi ngoka ta tsikile nokukala nehogololo lyohenda nomukumo nonando okwa zi moshikako oshile shiilonga? Natu dhimbulukweni omuniimuna ngoka ta tsikile nokulonga opo a etepo iikulya nonando ope na oshikukuta nokwaayelelwa. Dhimbulukwa wo nakutota ongeshefa ngoka ta eta po oompito dhiilonga kaakwashigwana aakwawo. Ye omuniilonga gwepangelo ngoka ta tindi okukwatathana nuulingilingi e ta hogolola uuyuuki, nonando kapena ngoka e mu wete?” 

Iiningwanima yomakwatho mbika otashi vulika kaa yi na esiku yi nane omeho goshigwana, osho a popi, ihe natango ota yi kwathele oshilongo. 

“Iilonga mbyoka otashi vulika ihaa yi pewa oombandi nenge iinyolwa iinene miifokundaneki, ihe ayihe oya kwathela Evi lyaNamibia naakwashigwana ye.”

Kakele keiyambo

Nandi-Ndaitwah okwa pula aaNamibia ya dhiladhile nkene omapipi gokomeho taga ka pangula ndika lyonena.

“Uuna omapipi gokomeho taga ka gongala mpaka, na ga ka tye otwa li aaniilonga aanashili ya simana geadhimo lyemanguluko ndyoka twa thigulula. Na ga ka tye kutya uuna twa taalelwa koluhepo, otwe lu kondjitha. Uuna twa taalela okwaahathike pamwe, otwe ku shunitha pevi. Uuna twa taalela uulingilingi, otwe wu tindi. Uuna twa taalela etopoko, otwa hogolola uukumwe. Nuuna ethimbo lyetu lya thika okutula Namibia komeho yoyene, inatu pilamenako.” 

“Uupendafule, inawu gwana okutolokwa keiyambo olyo alike”, osho a ti.

“Ependafule ka li shi owala omuntu ngoka ta dhimbulukiwa omolwomukalo moka a hulitha. Ependafule omuntu ngoka ta dhimbulukiwa omolwomukalo ngoka a li mokukalamwenyo kwe, olye a longele, oshike a yambidhidha, noshike a thigile ooyakwawo.”   

Okwa hulitha ta indile opo Namibia a kale evi moka uuyamba tau thiki momagumbo ongo onkalo yashili yondjila, hauvaneko lyadhikala. 

“Natu tungeni Namibia moka ombili tayi gamenwa unene; moka iilongapangelo yi li ehogololo lyesimaneko; moka uuyuuki owo omulandu gwopamuthika; moka oshinakugwanithwa tashi tameke ku kehe gumwe gwomutse; moka uuyamba kawu shi euvaneko tali undulilwa komeho aluhe, ihe owu li uumbangi washili momagumbo nomagumbo miitopolwa ayihe yoshilongo shetu.” 





Comments

Namibian Sun 2026-10-12

No comments have been left on this article

Please login to leave a comment