Otombo otayi teya po omikunda – Venaani
Omuleli gwongundu yoPopular Democratic Movement (PDM), McHenry Venaani okwa ningi ekunkililo kutya eliko lyokiitopolwa yokomikunda moNamibia oli li moshiponga okuninga ta pa kuthwa oonkatu dhomeendelelo opo ku yambulwepo eliko miitopolwa mbyoka.
Pethimbo ta kutha ombinga moonkundathana momutumba gopashigwana kombinga yothanekwaveta yi na sha nelongitho lyiiniwe yepangelo, Venaani okwa ti Otombo nene omalovu ngoka haga hangwa momagumbo ogo ga kwata eliko lyomikunda odhindji peha lyiinima yilwe yolela tayi vulu okuhumithakomeho eliko.
Okwa gwedha po tati omikunda odhindji odha sa paliko, mu na oompito ooshona dhiilonga osho wo oongeshefa dhaashi ashike dhuunafaalama wonkulu yonale nenge okulanditha otombo.
Okwa ti: “ Momikunda odhindji, uuna aantu ya penduka ongulonene, oshinyagadhalwa shopaliko haa vulu okuninga okukanwa omaluvo gopamuthigululwakalo”.
Omuleli gwoPDM onkene ota shongo aaNamibia opo ya dhiladhile meendelelo omikalo dhoka tadhi yambula po eliko komikunda osho wo ookweetapo oompito oombwaanawa dhoka tadhi kwathele meshunithopevi lyoluhepo osho wo okwaahena iilonga.
“Otwa pumbwa okuninga elunduluko enene ngele tashiya peliko lyokomikunda,” ta ti ngaaka.
Venaani okwa indile wo opo epangelo li konge omikalo dhoka tadhi vulu okukwatela mo omaliko gokomikunda ihaagiinyengithwa miikwamahupilo niikwaveta yopamuthika yopamuthika golela opo ku vule okukokithwa oongeshefa komikunfa nokunkondopaleka mboka ya kala kuushayi paliko.
Okwa gandja oshiholelwa ta ti: “ Egumbo lyoye lyomOvenduka li na ongushu yoomiliona ota li vulu okulongithwa mokwiindila omukuli, ihe egumbo lyongushu ya faathana lya tungwa kuushayi iha shi vulika okulongithwa mokwiindila omikuli”.
Omanga tati oonkambadhala tadhi ningwa kepangelo okuyambulapo oshikondo shopankalathano ngaashi elongo nuundjolowele oku shi were, Venaani okwa tsu wo omuthindo pompumbwe yokuninga omalunduluko miikondo yopaliko opo ashike Namibia ta li vulu okukala nomukumo gokukandula po uupyakadhi wo kwaahena iilonga.
Okwa pumbiwa omufango gwa shewa
Venaani okwa ti wo aantu oyendji mboka ya tala owala mokupewa iilonga otashi ngambeke ehumokomeho nekoko lyoshilongo.
“Otwa pumbwa wo okushi uvako kutya uuna inaa tu talulula omakuto giilonga, iimaliwa otayi longithwa mokufuta oondjambi oya pumbiwa longithwa momaakulo ngoka tu na, ihe oshilongo itashi koko paliko uuna shina aaaniilonga oyendji’.
Okwa gandja omadhiladhilo kepangelo li konge omifango ndhoka tadhi eta elundululo maaniilonga yamwe ya vule okulundululwa ya ninge aanangeshefa naayetipo yiipumbiwanima opo wok u kokekwe oshikondo shopaumwene shopaliko.
Okwa gandja omathaneko ta ti: “ Natu kambadhale okweeta po aanangeshefa aape ye li 1 000,andola ngele owu li omuniilonga konima yoomvula ndatu natu tye ino pumbiwa we miilonga, kala to vulu okuya ndele toka tota ongeshefa”.
Venaani okwa holola omalimbililo ngele Namibia okuna tuu omilandu dhopashigwana dhomaambulepo giikwafaabulika, ye ta tsu omuthindo kutya oshilongo oshapumbwa okukala shina iikondo yoodhekwa mo mbyoka tayi lalakanene okweeta po oompito dhiilonga nokukokitha eliko lyoshilongo.
Okwa ti: “ Otatu popi kombinga yokunduluka iilongithomwa, ihe katu na naana ondjila ndjoka tayi ulike mpoka oshilonga sha hala okuya uuna tashiya pokunduluka iilongithomwa”.
Oompito inaadhi talika ko nawa
Venaani okwa indile opo pu humithwekomeho okunduluka iilongithomwa muunamapya nuuniimuna opo ku yambulwepo eliko lyokuushayi po pweete oompito dhiilonga.
Ta ti Nanibia iha longitha unene omilonga dhoka hadhi tondoka omumvo aguhe ngaashi Kunene, Kavango, Zambezi noOrange, ndhoka tadhi vulu okuyambidhidha uunafaalama osho wo okunduluka iilokolomwa yomomapya pamuthika gopombanda.
Iilonga yopuushiinda oya longa meendelelo mokuhimithakomeho oofaalama hadhi tekelwa omanga Namibia a mwenwa ashike, ta ti ngaaka.
Venaani okwa ti: “ Omadhiladhilo getu otwa ga tula ashike kiikunino iinene uunana tatu popi uunamapya nuuniimuna shono tashi holola okwaa ha dhiladhila kwetu komuule shaashi iikunino mbyoka etameko ashike”.
Venaani okwa ti ngaashi oshiketha shoopenzela dhaaniilonga otashi vulu okulongitha oompungulilo dhalyo mokuyambidhidha omahumokomeho goopolojeka dhomoshilongo peha ashike okukala sha tala aapindiki yaazaazayi.
“Iimaliwa yoGIPF oya indilwa po koongeshefa dhaakwiilongo etayi ka longithwa pondje yoshilongo, omanga aantu yetu yaana ompito yokulongitha iimaliwa mbika miinyangadhalwa tayi tungu muka meni lyoshilongo. Natu kwashilipaleke kutya iimaliwa yopenzela otayi kwathele woo mokutunga oofaabulika, okweetapo iilonga osho wo okunkondopaleka Aanamibia,” ta ti ngaaka.
Natu kale omapendafule
Venaani okwa gandja oshiholelwa sha Mauritius naUganda mboka ya kokitha omaliko gawo sha konda ooopelesenda ntano, omanga Namibia ta nana nondatu, eliko lya koka ashike noopelesenda ndatu oomvula adhihe dhika.
Venaani okwa ti: “ Otatu kundathana omutengenekwamwaalu, ashike natu ipule wo tseyene kutya omolwashike itaa tu koko tatu endelele? Omadhiladhilo noompangela dhini oompe tu na okutula miilonga opo tu hwepopaleke eliko lyetu nokupa Aanamibia onakuyiwa yi li hwepo?”
Onkene Venaani okwa indile aatotiveta ayehe opo wo ya lundulule omukalo gokupatathana mopailiamende nokulongelakumwe opo ku monike ekandulepo lyomikundu muukumwe.
Okwa ti: “ Nonandu tu na omaiuvo ga yooloka taga popile nenge itaa ga ambidhidha shoka tashi kundathanwa, natu kale muukumwe wumwe wokulonga shoka sha pumbiwa okulongwa opo oshilongo shetu shi ze pokantu yimwe shi ye ponkwawo. Otu na ongunga naantu yetu, aagundjuka osho wo omapipi tage ya onkene natu longe tu na omalalakano.



Comments
Namibian Sun
No comments have been left on this article