Oompangela inaa dhi shewa “uupyakadhi uunene kEpangelo-Aupindi
Pethimbo e li moonkundathana noThe Agenda Osoondaha ya za ko, oshilyo shopaliamente shoSwapo Tobie Aupindi osha holola omaupulo kombinga yehangano lyepangelo lyiikwamina lyedhina Epangelo Mining, ta holola ta ti onkalo ya lyo moka yi li “uupyakadhi weetwa kuunkundi wokuninga omathaneko ge li mondjila”.
Epangelo Mining Company olya li lya totwa kepangelo momumvo 2008, onga ehangano lyepangelo meudhililo kohi yontotwaveta yomahangano gopangeshefa.
Ehangano olya li lya totwa sho kwa li kwa ningwa oonkundathana nuuministeli woomina niikwankondo opo ku totwe ehangano lyopashigwana lyiikwamina ndyoka ta li pe ompito opo epangelo li kali nokufula iikwamina ngaashi uranium, ongopolo niitenda yilwe.
Elalakano olya li okulongekidhila omahangano gepangelo galwe wo ondjila yokunyangadhalwa miinyangadhalwa yilwe yopaliko osho wo Namibia li kale nalyo ta li kutha ombinga mokufula iikwamina moshilongo.
Mupyamunene, Epangelo olya li ashike lya totwa onga omahangano omakwawo gopaipindi peha lyokutotwa okupitila montotwaveta yopapaliamente, iilonga yalyo niinakugwanithwa yalyo kaya li ya yelekwa nawa paveta.
Shika osheeta uupyakadhi mokuwilika ehangano, shoka she eta ehangano opo lyaakale nuuthemba wokukutha ombinga moopolojeka dhimwe dhokumuna.
Epangelo oya kala nokuya moonkundathana ngaashi ashike omahangano gopaumwene nolya kala unene li ikankamekela koshimaliwa shoka taya pewa kepangelo, shoka sha eta opo lyaavule okumona oompito okufula iikwamina moomina oonene.
Epangelo Mining olya mona oomililona N$12 komvula momumvo goshimaliwa 2024/25 no2025/26, ndyoka lye shi ningitha ehangano lyepangelo ha li mono iimaliwa iishona kwaagehe.
Ndika eyooloko enene okufaathanitha nomahangano omakwawo gepangelo ngaashi TransNamib (a pewa oshimaliwa tashi ihilile poomiliona N$300), Agribank (oshimaliwa sha konda poomiliona N$176), Meatco (oshimaliwa tashi ihilile poomiliona N$100) noAMTA (oshimaliwa tashi ihilile poomiliona N$72).
Eyooloko ndika ota li holola nkene ehangano ndika lyokufula iikwamina lya kala nokupewa oshimaliwa oshishona unene nando li na oshinakugwanithwa oshinene mokukutha ombinga moonzo dhoshilongo.
Okwiindila iimaliwa
Aupindi okwa ehangano ndika inali totwa nawa pashimaliwa onkene oha li nana nuudhigu ngele tashi ya pokuya momauvathano. Shika ohashi eta opo ehango li ka indile iimaliwa opo ashike li vule okumona iipambuliko moopolojeka oonene peha lyokukutha ombinga oshali.
Okwa fatulula tati Epangelo aluhe oha li mono uuthemba wokumina lyaana oshimaliwa sha gwana, shoka hashi eta opo li ka lye omikuli tali longitha iipambuliko yalyo mbyoka tayi mono mokumina. Nomikuli ndhika ohadhi pumbwa okushunithwako noshimaliwa tashi zi miipambuliko oyo tuu mbyoka ehangano ya landa.
“Mongaashingeyi otaa futu omikuli niimaliwa mbyoka ya tayi zi miiyemo yiipambuliko,” ta ti ngaaka, ye ta kunkilile kutya shika oshatula ompito yokungeshefa yepangelo moshiponga na ita li vulu naanaa okuninga enwethemo enene ngele tashi ya poshikondo shika shiikwamina.
Oopelesenda omulongo dhiipambuliko mbyoka Epangelo li na moHusab Uranium Mine oya li ya landwa noshimaliwa shomukuli goomiliona,dhoka dh aka gwedhelwa noomiliona US$258.9 (shi thike poobiliona N$2.12),nomukuli nguka otagu ka shunithwa ko uule woomvula 15 noshimaliwa tashi zi miipambuliko konahiya. Ehangano oli na woo oshipambuliko shoopelesenda 7,5 moNavachab Gold Mine dhoka dha landwa pamukalo gokulandithwa kombiliha ngoye to ka futa nale uuna ongeshefa ya koko, niipambuliko mbika oyi na ongushu yoomiliona N$259. Epnangelo Mining oli na woo iipambuliko iishona moomina ngaashi Kombat Copper Mine (10 %), Samicor Diamonds (8 %), nomoYellow Dune Uranium (5 %). Aupindi okwa ti molwa oondando nomalandithathano muuyuni haga kala nokulunduka, shika osha eta opo iiyemo tayi zi kiipambuliko yi kale itaa yi yam o mbala shoka sha eta opo Epangelo li kale wo itaa li vulu okufuta omikuli dhalyo pethimbo.
Okulanditha uuthemba wokufula iikwamina
Komiyalu dha zi kuuministeli wiikwankondo niikwamina osho wo iikwafaabulika, oshilongo oshina omapitikilo gokumina ge li 588 taga longo nomaindilo ge li 159 ga tega okupewa omayamukulo.
Ashike Epangel’o Minning oli na ashike omapitikilo ge li omulongo ngoka ga li ge li omilongo ne okuza ngaa sho lya totwa ihe oga kuluka molwaashoka omapitikilo gamwe oga landithwa po okumonike iimaliwa tayi pumbiwa meendelelo. Shika osha nkundipaleke ehangano nonkene ota li nana nondatu mukufula oonzo dhoshilongo.
“Ndjika oyo ompito ombwanawa epangelo ta li vulu okuyamo lela olunyala moshikondo shoomina,” Dr Aupindi ta ti.” Itatu vulu okutala komilandu adhihe dhoka dha tulilwa po aantu yalwe. Natu kale nomalalakano opo tu kwashilipaleke kutya iipambuliko yimwe oyEpangelo.”
Ta tsu omuthindo kutya uuna epangelo ta li yi moonkundathana nonomauvathano gapamba iipambuliko, omauvathano gatya ngaaka naga gamene iipambuliko yepangelo opo ku yandwe okweeta uupyakadhi wopashimaliwa, unene tuu methimbo ndika lyeliko tali limbilike.
Aupindi ota ti wo omashongo ga taalela Epangelo oga etwa kendopo lyomauthompango inaaga yela, ta ti uuna omauthompango gaa na omalalakano ga shewa nomifango dha thola, epangelo oli liota li vulu okukanitha oompito dha simana moshikondo shiikwamina. Ta dhenge omuthindo pegandjo lyoshimaliwa shi li nawa nokugandja iipambuliko moomina oshali, oyo iinima tayi humithakomeho oompito oombwanawa nokupindika, tashi nana aapindiki ya za kiilongo yilwe osho wo okugandja ongushu keliko lyoshilongo.
“Omikuli dhika otadhi etele Epangelo Mining uupyakadhi uunene okukutha ombinga momalandithilo,” ta ti ngaaka. “Kapuna esiku ku monike oshimaliwa sha gwana shoka tashi ulike andola okukoka koshikondo shiikwamina”. - [email protected]



Comments
Namibian Sun
No comments have been left on this article