Ezimo lyaawa yUukwambi lya hala okushuna koshipundi
Lya yelitha kombinga yokwaauvathana
Ezimo lyaawa otali ti kutya, ngaashi Uukwanyama, mboka wa tameke ishewe okulelwa kaakwaniilwa konima sho oshilongo sha manguluka, Uukwambi nawo owa pumbwa okulelwa kaakwaniilwa yawo.
Ezimo lyaawa yUukwambi olya kolekulula kutya olya hala okutameka okulela oshitunda shUukwambi.
Omayono nomahepeko gomonakuziwa, efano haalyo lya gandjwa kombinga yoshituthi shomo2024 noshowo ompumbwe yokukwatela po omithigululwakalo dhookuku ogo gamwe gomomatompelo omanene ngoka taga yambidhidha eindilo lyawo.
Momukanda gwokiikundaneke gwa ndjandjukununa nawa ashihe, omunashipundi gwongundu yezimo lyAawa yUukwambi Anna Niita Festus okwa gandja efalomo lyondjokonona yoshitunda shawo kutya osha tameke okulelwa kaakwaniilwa okuza pomimvo dho1750.
Festus okwa ti kutya oshitunda shUukwambi osha kala tashi lelwa kaakwaniilwa nomalenga sigo mo1932, sho ombala yOmukwaaniilwa Iipumbu yaTshirongo ya mbomwa po komatanga gomutondimbulu nOmukwaniilwa okwa yi muupongekwa. Nokuza kesiku ndjoka kape na omukwaniilwa a lela oshilongo shUukwambi.
Ezimo lyaawa otali ti kutya, ngaashi Uukwanyama, mboka wa tameke ishewe okulelwa kaakwaaniilwa konima sho oshilongo sha manguluka, Uukwambi nawo owa pumbwa okulelwa kaakwaniilwa yawo.
“Uukwaniilwa wetu otwe wu kuthwa koonkondo kaakolonyeki, nethimbo olya adha nale tu wu galulilwe,” Festus a ti.
Oondjuma dhopomathimbo ngaka
Ota ti kutya oshinima shoka she etitha omaipumomumwe ngaka, osho oshituthi shomesiku eti-15 Auguste 2024 shoka sha li sha unganekwa kezimo lyaawa kOkakango KaAbed HaKandongo, nelalakano okudhimbulukwa oshiponokela shombala yOmukwaniilwa Iipumbu mo1932. Ezimo lyaawa otali dhenge omuthindo kutya oshituthi shika osha li shezimo lyawo, ihe kasha li oshituthi shopamuthigululwakalo shAakwambi ayehe koonono.
Nonande Elelo lyoPamuthigulwakalo lyUukwambi olya li lya hiwa, Festus okwa ti inali holoka koshituthi, molwomatompelo kutya olya li li na omaipyakidhilo galwe, nolwanima olya yi kompangu opo li pewe ondjindikila yopaveta yokukaleka oshituthi shika.
Okwa ndhindhilike kutya Elelo lyoPamuthigululwakalo lyUukwambi olya ti kutya ezimo lyaawa olya li lya hala okulangeka omukwaaniilwa omupe nolya ti kutya oshituthi shika osha taaguluka Oveta yOmalelo goPamuthigululwakalo.
“Ompangu oya tokola muuwanawa wElelo lyopamuthigulwakalo lyUukwambi, noyu utha kutya ezimo lyaawa nali fute iifuta yopaveta, mbyoka ya futwa nale ngashingeyi. Ezimo lyaawa otali ti kutya oshituthi osha kuthwa ko epuko notali timkutya kalya li nedhiladhiladhilo lyokulangeka omukwaaniilwa omupe,” Festus a dhenge omuthindo.
Okwa ti kutya ezimo lyaawa olya yelitha omadhiladhilo galyo kombinga yokudhimbulukwa onakuziwa yUukwambi. Nonande oya simaneka esiku ndjoka lya gandjwa kelelo momasiku 9 Septemba, esiku Omukwaniilwa a mana oondjenda, ezimo lyaawa olya hogolola woo esiku eti-15 Auguste li kale esiku lyokudhimbulukwa oshiponokela shomo1932, tashi ningwa kaakwanezimo owala.
Oshinakugwanithwa sha simana
Oshikwawo, ezimo lyaawa olya dhenge omuthindo kutya ekaleko po neopaleko lyoompampa dhaakwaniilwa yonale osho oshinakugwanithwa shawo oshinene.
“Okwoapaleka oombila dhookuku kashi shi owala oshilonga ihe osho esimaneko lyaakwampungu. Otatu tsikile niilonga mbika notatu indile tu longeleni kumwe mpoka tashi pumbiwa,” Festus a ti, okwa gwedha po kutya oya li ya falwa kompangu noya li itaya uvathana, ezimo lyaawa yUukwambi olya kolekulula kutya oli na ehalo okulongela kumwe nElelo noshowo aadhani nkandangala yalwe.
“Oshilalakanenwa shetu haku kondjithathana ihe okulongela kumwe – opo tu shune komithigululwakalo dhetu nokulelwa natango pamikalo dhookuku,” okwa ti.
Festus okwi indile oshigwana shAakwambi noshilongo shaNamibia ashihe koonono shi taambe ko nawa shoka tashi pulwa kezimo lyaawa noku li yambidhidha monkambadhala yalyo yokukala lela Uukwambi.
Mumvogu, elenga enene Herman Iipumbu, peha lyElelo lyoPamuthigululwakalo lyUukwambi, okwa tulile mo ezimo lyaawa oshipotha mOmpangu yoPombanda, opo ezimo lyaawa lya dhane oshituthi shkudhimbulukwa aakwaniilwa yawo. Oya li ya kalelwa po paveta ku Wellem Amwaama naSeblon Shivolo.
- [email protected]
Omayono nomahepeko gomonakuziwa, efano haalyo lya gandjwa kombinga yoshituthi shomo2024 noshowo ompumbwe yokukwatela po omithigululwakalo dhookuku ogo gamwe gomomatompelo omanene ngoka taga yambidhidha eindilo lyawo.
Momukanda gwokiikundaneke gwa ndjandjukununa nawa ashihe, omunashipundi gwongundu yezimo lyAawa yUukwambi Anna Niita Festus okwa gandja efalomo lyondjokonona yoshitunda shawo kutya osha tameke okulelwa kaakwaniilwa okuza pomimvo dho1750.
Festus okwa ti kutya oshitunda shUukwambi osha kala tashi lelwa kaakwaniilwa nomalenga sigo mo1932, sho ombala yOmukwaaniilwa Iipumbu yaTshirongo ya mbomwa po komatanga gomutondimbulu nOmukwaniilwa okwa yi muupongekwa. Nokuza kesiku ndjoka kape na omukwaniilwa a lela oshilongo shUukwambi.
Ezimo lyaawa otali ti kutya, ngaashi Uukwanyama, mboka wa tameke ishewe okulelwa kaakwaaniilwa konima sho oshilongo sha manguluka, Uukwambi nawo owa pumbwa okulelwa kaakwaniilwa yawo.
“Uukwaniilwa wetu otwe wu kuthwa koonkondo kaakolonyeki, nethimbo olya adha nale tu wu galulilwe,” Festus a ti.
Oondjuma dhopomathimbo ngaka
Ota ti kutya oshinima shoka she etitha omaipumomumwe ngaka, osho oshituthi shomesiku eti-15 Auguste 2024 shoka sha li sha unganekwa kezimo lyaawa kOkakango KaAbed HaKandongo, nelalakano okudhimbulukwa oshiponokela shombala yOmukwaniilwa Iipumbu mo1932. Ezimo lyaawa otali dhenge omuthindo kutya oshituthi shika osha li shezimo lyawo, ihe kasha li oshituthi shopamuthigululwakalo shAakwambi ayehe koonono.
Nonande Elelo lyoPamuthigulwakalo lyUukwambi olya li lya hiwa, Festus okwa ti inali holoka koshituthi, molwomatompelo kutya olya li li na omaipyakidhilo galwe, nolwanima olya yi kompangu opo li pewe ondjindikila yopaveta yokukaleka oshituthi shika.
Okwa ndhindhilike kutya Elelo lyoPamuthigululwakalo lyUukwambi olya ti kutya ezimo lyaawa olya li lya hala okulangeka omukwaaniilwa omupe nolya ti kutya oshituthi shika osha taaguluka Oveta yOmalelo goPamuthigululwakalo.
“Ompangu oya tokola muuwanawa wElelo lyopamuthigulwakalo lyUukwambi, noyu utha kutya ezimo lyaawa nali fute iifuta yopaveta, mbyoka ya futwa nale ngashingeyi. Ezimo lyaawa otali ti kutya oshituthi osha kuthwa ko epuko notali timkutya kalya li nedhiladhiladhilo lyokulangeka omukwaaniilwa omupe,” Festus a dhenge omuthindo.
Okwa ti kutya ezimo lyaawa olya yelitha omadhiladhilo galyo kombinga yokudhimbulukwa onakuziwa yUukwambi. Nonande oya simaneka esiku ndjoka lya gandjwa kelelo momasiku 9 Septemba, esiku Omukwaniilwa a mana oondjenda, ezimo lyaawa olya hogolola woo esiku eti-15 Auguste li kale esiku lyokudhimbulukwa oshiponokela shomo1932, tashi ningwa kaakwanezimo owala.
Oshinakugwanithwa sha simana
Oshikwawo, ezimo lyaawa olya dhenge omuthindo kutya ekaleko po neopaleko lyoompampa dhaakwaniilwa yonale osho oshinakugwanithwa shawo oshinene.
“Okwoapaleka oombila dhookuku kashi shi owala oshilonga ihe osho esimaneko lyaakwampungu. Otatu tsikile niilonga mbika notatu indile tu longeleni kumwe mpoka tashi pumbiwa,” Festus a ti, okwa gwedha po kutya oya li ya falwa kompangu noya li itaya uvathana, ezimo lyaawa yUukwambi olya kolekulula kutya oli na ehalo okulongela kumwe nElelo noshowo aadhani nkandangala yalwe.
“Oshilalakanenwa shetu haku kondjithathana ihe okulongela kumwe – opo tu shune komithigululwakalo dhetu nokulelwa natango pamikalo dhookuku,” okwa ti.
Festus okwi indile oshigwana shAakwambi noshilongo shaNamibia ashihe koonono shi taambe ko nawa shoka tashi pulwa kezimo lyaawa noku li yambidhidha monkambadhala yalyo yokukala lela Uukwambi.
Mumvogu, elenga enene Herman Iipumbu, peha lyElelo lyoPamuthigululwakalo lyUukwambi, okwa tulile mo ezimo lyaawa oshipotha mOmpangu yoPombanda, opo ezimo lyaawa lya dhane oshituthi shkudhimbulukwa aakwaniilwa yawo. Oya li ya kalelwa po paveta ku Wellem Amwaama naSeblon Shivolo.
- [email protected]



Comments
Namibian Sun
No comments have been left on this article