• Home
  • Agri Monitor
  • Uuministeli owiipatana kutya ongamba yOmusinda Omutiligane itayi vulu okukuthwa po
Ongamba yiikwanyama (VCF) moMururani. Ethano lyomompungulilo
Ongamba yiikwanyama (VCF) moMururani. Ethano lyomompungulilo

Uuministeli owiipatana kutya ongamba yOmusinda Omutiligane itayi vulu okukuthwa po

-
-
Staff reporter

Uuministeli wUunamapya, Oombahu, Omeya nEgandjululo lyEvi owa patana omalopoto ngoka taga ti kutya owa tseyitha okukuthwa po kwOngamba yOnyama (Veterinary Cordon Fence), ndjoka ya tseyika nawa yedhina Red Line, onga oshinima itashi vulika. 

Moshitseyitho shoka sha pitithwa mOlyomakaya, uuministeli owa ti omalopotokundana gokiikundaneki oga fatulula pambambo oshipopiwa sha ningilwa Okomitiye yekalelelo yOmutumba gwopashigwana kombinga yEhumokomeho lyOondoolopa nOmomikunda nEgandjululo lyEvi. 

“Kapu na nande oshikando shimwe shasha uuministeli wa popi kutya ekutho po lyOngamba yIikwanyama (VCF) itali vulika,” osho uuministeli wa tseyitha. 

Uuministeli owa endulula ishewe kutya omulandu gwepangelo onkene gwa thikama kutya ondhalate ndjika otayi kuthwa ko kiipambu niipambu, pamatokolo ngoka ga ziminwa mOshigongi oshitiyali shOpashigwana kombinga yEvi.

Pauyelele wuuministeli, ehololo ndyoka lya ningilwa okomitiye yopaparlamende olya dhingoloka ehumokomeho ndyoka lya ningwa po mokutula miilonga etokolo ndyoka, mwa kwatelwa omapungulilo giitungitho yuunamiti wiinamwenyo, omahala gokukaleka iinamwenyo moshitopolwa shokukonakonwa (quarantine facilities), omasigulilo giinamwenyo (abattoirs), nosho wo omayakulo gopaunamiti wiinamwenyo.

Ehololo ndyoka olya ulike wo etulomiilonga lyomalanditho giiniwe (Commodity-Based Trade), ngoka ga nuninwa okuyandjakaneka omalandithilo kaanamapya yiimuna mIitopolwa yOkomikunda yOmuumbangalantu woshilongo (Northern Communal Areas), nosho wo omakonakono ngoka taga tsikile gomilandu, ooveta, nomilandu dhopaungomba ndhoka dha pumbwa okuyambidhidha okukuthwa po kwongamba ndjoka kashona nakashona.

Uuministeli owa kunkilile, nonando ongawo, kutya okukutha po Ongamba yOnyama (VCF) mbala unene otashi vulu okutula oshilongo muudhigu womikithi dhiinamwenyo, mwa kwatelwa omukithi gwekondo nelaka (Foot and Mouth Disease) nomukithi gwokomapunga giimuna (Contagious Bovine Pleuropneumonia). 

Uuministeli wa ti,onkatu yi li ngeyi, otayi vulu okutula onkalo yuunamiti wiinamwenyo yaNamibia moshiponga ndjoka ya tseyikilwa medhina enawa kondje yoshilongo ishewe otashi tula iikwafaalama yiimuna yokutumwa pondje yashilongo moshiponga.

Opo ku kelelwe iiponga mbika, uuministeli owa ti omikalo odhindji odhi na okugwanithwa po petameko manga ongamba ndjoka inayi kuthwa po.

Mwaambika omwa kwatelwa okukoleka omilandu dhokukondolola omikithi, okutula po ongamba dhingi yokukeelela nokungoola iimuna ya lamba oongamba dhaNamibia naAngola, okuwapaleka iitungitho yuunamiti wiinamwenyo nomilandu dhomalandithilo giimuna, nosho wo okumona ezimino lyokondje yoshilongo lyoshitopolwa oshipe shoka sha manguluka komukithi gwekondo nelaka (FMD) mIitopolwa yOkomikunda yOmuumbangalantu woshilongo. 

“Okukutha po kashona nakashona kwOngamba yIikwanyama (VCF) onkene yi li omulandu gwiilonga gwepangelo ishewe otagu tsikile okukalela po oonkambadhala dhetu,” osho uuministeli wa tseyitha.

Owa gwedha ko wo kutya omulandu ngoka otagu ka tulwa miilonga “paukeka, paunongononi, ishewe momukalo ngoka tagu gamene uunamiti wiinamwenyo, tagu popile omikalo dhomahupilo dhaanafaalama, nogu kaleke po omalandithilo ga simana gokutumwa pondje kwiimuna yaNamibia.”







Comments

Namibian Sun 2026-07-08

No comments have been left on this article

Please login to leave a comment