Omahangano gopaumwene giihele motendelayo-NTA yiikulya yo-N$900m
Ehangano lyoNamibia Training Authority (NTA) olya kutha thiki paagandji yiilonga yopaumwene opo ya kwathele andjakaneko lyiikulya komihandjo dhoosekundo dhepangelo, shoka sha pendutha omapulo nkene aamoni yookondalaka ya hogololwa.
Uuministeli wElongo owuulike NTA mokati komahangano gatano gepangelo moohapu dhotendela ndjika momasiku 29 Juni.
Pehala lyotendela ya patulukila oshigwana, ehogololo olya ningwa palongitho lyomukalo gwotendela hagu ithanwa "etulomiilonga paehangano lyepangelo".
Otendela yiikulya pamishangwa dhotango oya lopotwa yi na ongushu yoomiliyona N$500, ihe uuministeli wiimaliwa owa lombwele o-Namibian Sun kutya omwaalu ngu gu li mondjila ogwoomiliyona N$867.4.
Metsokumwe ndika, NTA ota ka gandja iikulya komihandjo dhepangelo dhi li 239 moka mu na aalongwa ya thika pomayovi 77 281 moshilongo ashihe.
Ngashingeyi, o-Namibian Sun oya ndhindhilike kutya o-NTA oya kutu omahangano gopaumwene opo ga gandje omayakulo gomalondeko, omalweendo, omakwatelo, nomayakulo galwe ga pumbiwa mefalo lyiikulya kooskola dhepangelo.
Omukuluntuwiliki gwo-NTA, Erick Nenghwanya, okwa koleke kutya ohaya kutha iikulya nomayambidhidho ga gwedhwa po kaagandji yomayakulo kehe uuna pwa holoka ompumbwe.
Okwa popi kutya okumona aagandji yomayakulo mbaka inaku ngambekelwa komusholondondo gwa kalelela nenge gwontumba gwaagandji yomayakulo, ta gwedha po kutya o-NTA oya pitikwa okugandja iilonga mbika komahangano gokondje kohi yeuvathano lyawo nuuministeli welongo.
Nenghwanya okwa popi kutya o-NTA ohayi longelathana nomahangano nenge naagandji yiilandithomwa ye na owino shi ikolelela owala kuupyokoki wawo, naashika ohashi ningwa ashike uuna pwa holoka ompumbwe yeyambidhidho lya gwedhwa po nenge pu na iikwakulya yontumba ya pumbiwa opo ku kalekwe po omafalo kooskola itaaga yiwa moshipala.
Omahangano gopaumwene
Nonando o-NTA oya tindi okuholola omadhina gaagandji yiilandithomwa, aakondalaki nenge omahangano gopaumwene ngoka ga kutwa opo ga kwathele, gumwe gwomaamboka taya longelathana no-NTA, oshilyo sho-SPYL Abel Amutse, okwa koleke kutya ehangano lye olilwe lyomomahangano gopaumwene ngoka taga kwathele mOshitopolwa shaShana.
“Otatulongo owala omalupale gontumba pehala lyawo, ngaashi elongitho lyuuloli wetu nomalalakano gomalondeko, yo taye tu futile iilonga yetu,” osho Amutse a popi.
Amutse okwa popi kutya ehangano lye ohali fala iikwamboga okuza komlandithilo go-AMTA okuya komihandjo dhepangelo, nohali hiile wo omahala gokukwatela nokunduluka iilandomwa.
Berno Haupindi, ngoka e li omukwatakanithi gwo-NTA mOshitopolwa shaShana, okwa popi kutya otaya longelathana naagandji yiilandithomwa oyendji.
“Otu na ooskola omugoyi ndhoka tatu gandja omayakulo ku dho. Mokati kaagandji yiilandithomwa mboka taye tu kwathele omu na o-Namib Mills yiikulya yakukuta, o-AMTA nomahangano ogendji omashona nogopokati (SMEs),” osho Haupindi a popi.
Oohandimwe yalwe mboka ga koleke kutya otaya longelathana naagandji yiilandithomwa oyo Yolandi Farao mOshitopolwa shaHardap, Petrus Haindongo mOshitopolwa shaKavango shomuuzilo, naLeevi Ipumbu mOshitopolwa shaShikoto.
Aanageshefa yamwe mboka omadhina gawo ga tumbulwa mekwatathano nootendela dhiikulya oye shi ipatana.
Omikalo dhilwe
Omukuluntuwiliki gwoshikondo shomilandu dhokuninga iipindi muuministeli wiimaliwa, Phineas Nsundano, okwa lombwele o-Namibian Sun kutya uuministeli welongo inawu konga epitikilo opo wu gandje otendela ndjika yuukilila ku-NTA, ihe pehala owa indile ehupitho kohi yOveta yOkukutha Iipindi yOmahangano gOpashigwana (Public Procurement Act) opo shi wapeke ekutho lyiipindi ndyoka.
“Uuministeli wiimaliwa owa pe uuministeli welongo ehupitho kohi yokatopolwa 8A opo wu lande kombanda yoondando dha tulwa po inaawu ya ko-CPBN nenge inaawu fala ekutho lyiipindi ndyoka kOlutu lwOkutulitha Oompumbwe dhOmahangano gEpangelo Miilonga (Central Procurement Board),” osho Nsundano a popi.
Epulilo ndyoka olya kwatela wo mo epitikilo lyokulongitha omukalo gwokukutha iipindi hagu ithanwa "etulomiilonga paehangano lyepangelo".
Nsundano okwa popi kutya otendela ya patulukila oshigwana tayi ningilwa etseyitho oyo ogo omukalo gwa thikama gwokukutha iipindi kohi yokatopolwa 27 kOveta, nonando omikalo dhilwe dhiili otadhi vulu okulongithwa uuna ompumbwe gopampango dha gwanithwa po.
“Omauthilo gOkatopolwa 27 ogagandja omikalo odhindji dhilwe dhokukutha iipindi, moka otendela ya patulukila oshigwana tayi tseyithwa ogo omukalo gwa thikama gwa tulwa po.”
“Ihe, ngele omauthilo gokatopolwa 27(4) no-(5) oga gwanithwa po, nena opwa li elongelo lypauyuuki,” osho a popi.
Oshiwike sha zi ko, uuministeli welongo owa popile etokolo lyalyo lyokuhogolola po o-NTA, moka wa popi kutya oomvula dhoontamanana dhopampangu miipambele yootendela dhiikulya yokomihandjo odha li dha tula egameno lyiipalutha yaalongwa moshiponga.
Omukuluntuwiliki gwuuministeli, Erastus Haitengela, okwa popi kutya omahangano gepangelo gahamano oga li ga talika muule manga o-NTA inaayi holoka po onga omutoolikondalaka a hokiwa.
“Etompelo lyokuhogolola o-NTA oya etwa kompumbwe yokukonga omikalo dhilwe dhokuninga elongekidho lyotendela tali vulu okukwatela po iimaliwa noinaali kwatela mo oshiponga oshinene shoontamanana dhopampangu.”
“Ompumbwe ndjika otayi zi mondjokonona yoontamanana dhopampangu ndhoka dha kwata ethimbo ele nodha tsikila sigo onena. Iipotha mbika tayi galuka lwiikando oyindji oya tula omutse omudhigu unene kuuministeli, nosha li sha tula egameno lyiipalutha yaalongwa mboka haya kala momihandjo moshiponga,” osho Haitengela a popi.
Omalimbililo taga indjipala
Omwedhi gwa zi ko, omupevi-presidende gwehangano lyaaniipindi yomoshilongo moNamibia (Namibia Local Business Association), Peter Kanu Amadhila, okwa nyenyeta elondo lyiilonga yepangelo mbyoka tayi pewa omahangano gepangelo.
“Okugandja iilonga yuukilila kehangano, kakele owala uuna pwa tseyithwa onkalo yombaadhilila, otashi ulike uulingilingi, nosho naana tashi ningwa pethimbo ndika. Elondo lyondando yoopoloyeka otali ningwa opo ku totwe po omakutu giimaliwa ya holekwa,” osho a lombwele o-Namibian Sun.
Okwa kunkilile kutya etsikilo lyokugandja oopoloyeka meukililo komahangano gepangelo otaku ka pimbilika oluhepo notaku etitha ekanitho lyiilonga lya gwedhwa po moshikondo shaanageshefa yomoshilongo.
“Ngele omukalo nguka ogwa tsikile, oluhepo otalu indjipala nekanitho lyiilonga mokati kaanageshefa yomoshilongo otali ka tsikila,” osho a londodha.
“Opo ku etwe po uuthikepamwe, oopoloyeka adhihe dhepangelo odhi na okupitila momakondjithathano gootendela. Ngele omahangano gegumbo lyepangelo oga hala okukutha ombinga miipindi yootendela ndhika, naga manguluke owala okuninga ngaaka.”
Olutu lwOkutulitha Oompumbwe dhOmahangano gEpangelo Miilonga (CPBN), lya kalelwapo kuJohanna Kambala, olwa koleke kutya kalwa li lwa kwatelwa mo momulandu gwokukutha iipindi moshikando shika.
O-NTA oya totwa po kohi yOveta yElongo lyIilonga yoKoonyala noyOonkondo yo-1 yo-2008, moka iilonga yopampangu unene ya tula eitulemo lyayo medheulo lyiilonga ykoonyala noyoonkondo. Oveta inayi utha efalo nelanditho lyiikwakulya yopaiipindi moshilongo ashihe komihandjo dhooskola dhepangelo.



Comments
Namibian Sun
No comments have been left on this article